Er was een tijd dat ik het nieuws op de voet volgde. Drie kranten per dag, alle pushmeldingen aan, elke avond een talkshow en op de fiets Radio1. Totdat ik merkte dat ik er niet veel wijzer van werd. Tegenwoordig beperk ik me alleen tot achtergrondjournalistiek. Niet omdat ik tegen nieuws ben, maar omdat verhalen me beter laten nadenken, voelen en begrijpen.

‘Weet je wat er binnenkort weer op tv is?’ vroeg ik aan mijn zoon toen we aan de keukentafel zaten. ‘Het Songfestival! Leuk hè? Zullen we samen kijken?’

‘Jaaa!’ riep hij enthousiast. Vorig jaar had hij zich zo enorm verheugd op Joost Klein, Europapa kon hij helemaal meezingen. De teleurstelling was groot toen bleek dat Joost last minute gediskwalificeerd werd. Dit jaar zouden we het goedmaken. Het was 18 mei, dus we zaten perfect op schema… toch?

We gaven elkaar een high five. Ik nam nog een hap van mijn cereals. En toen hoorde ik mijn man zeggen:

‘Eh… schat?’

‘Ja?’

‘Het Songfestival is al geweest. Gisteren. Oostenrijk heeft gewonnen, Nederland werd twaalfde.’

Oeps.

Soms is het best onhandig als je geen nieuws meer volgt. Ik voelde me even een enorme kneus, net als die keer dat ik totaal had gemist dat de paus was overleden. Of toen iemand begon over de zoveelste bizarre uitspraak van Trump en ik van niets wist.

Van nieuwsvreter naar bewuste lezer

Vroeger zou me dat niet overkomen. Als journalistiekstudent volgde ik al het nieuws. Buitenland, politiek, economie, achterflap: ik wist alles, ook als het onbenullig was (zoals toen Yolanthe en Wesley uit elkaar gingen. Jep, dat haalde gewoon het NOS Journaal).

Maar langzaamaan begon ik af te bouwen. Niet uit desinteresse, maar omdat ik merkte: ik word er niet per se wijzer van. Ik ruilde de talkshows in voor slaap (als moeder van drie lig ik om 22.00 uur gewoon in bed) en beperkte me tot één krant.

Tot het kantelpunt kwam: de rechtszaak over de moordenaar van de 9-jarige Gino. Dagenlang kreeg ik de gruwelijkste details voorgeschoteld, alsof het reguliere kost was naast alle andere belangrijke informatie die mij een beter begrip van de wereld zou moeten geven.

Toen vroeg ik me af: waarom moest ik dit weten? Wat leerde ik hiervan? Ik gooide alle nieuwsapps van mijn telefoon.

Alleen nog verhalen die ergens over gaan

Sindsdien lees ik alleen nog maar achtergrondjournalistiek. Geen schreeuwende koppen, maar context. Geen incidenten, maar verbanden. Ik lees verdiepende stukken die me helpen de wereld echt te begrijpen. Soms in de Volkskrant of een buitenlandse krant zoals The Guardian, meestal bij De Correspondent.

Zo las ik laatst een stuk dat Trumps hele politieke opmars samenvatte als een schoolvoorbeeld van modern fascisme, inclusief alle wetten, uitspraken en gebeurtenissen die ik tot dan toe gemist had, maar die in een keer op hun plek vielen.

Geen eindeloze stroom aan losse incidenten, maar een totaalbeeld. Zo wil ik het tot me nemen. En dit levert het me op:

• Meer reflectie

Als ik het nieuws binnen krijg via afgeronde verhalen, snap ik de wereld beter. Het leven is niet zo fragmentarisch als de nieuwscyclus je doet geloven. De werkelijkheid kent altijd nuances, tegenstrijdigheden en meerdere perspectieven. Het kost tijd om die in kaart te brengen en tot je door te laten dringen. Die tijd was ik voorheen kwijt aan eindeloos scrollen, en bal ik nu samen tot één moment waarop ik een doorwrocht artikel lees (of podcast luister) dat me laat stilstaan en dwingt tot nadenken. Niet alleen over de wereld, maar ook over mezelf en wat ik belangrijk vind.

• Meer grip

Nog een voordeel: ik kan er zelf voor kiezen wanneer ik informatie tot me neem, in plaats van dat het constant in mijn gezicht verschijnt. Dat geeft me enigszins een gevoel van regie en controle in deze spannende en onzekere tijd.

• Minder mentale ruis

Toen ik nog dagelijks het nieuws checkte, werd ik soms moe van alle ellende. Ik merkte ook dat ik cynischer werd. En defaitistisch: ik kreeg een houding van ‘Wat ik ook doe, het heeft toch allemaal geen zin’. Sinds de ‘detox’ voel ik me mentaal lichter. Een joekel van een cliché, maar zo werkt het echt.

Even voor de duidelijkheid

Ik ben niet tegen nieuws. En ik geloof niet in complotten. Integendeel: ik heb zelf in de journalistiek gewerkt en weet hoeveel inzet en zorgvuldigheid er in de meeste redacties zit.

Maar de overvloed aan informatie, en het ritme waarin het op ons afkomt, maakt het lastig om de wereld nog genuanceerd te blijven benaderen. Je gaat vanzelf incidenten zien als normaal, uitzonderingen als regel. De roep om meer duiding en eerlijkheid in het nieuws begrijp ik goed, zoals afgelopen week bij de protesten tegen de NOS. Maar individuele journalisten of redacties daarvoor verantwoordelijk houden, gaat voorbij aan de kern. Volgens mij begint verandering bij hoe je zélf omgaat met nieuws.

Daarom kies ik voor verdieping en lees ik bewust alleen nog maar verhalende journalistiek. Teksten die iets blootleggen en verklaren, en die je verder helpen in plaats van verslagen achterlaten.

En tja, soms mis ik iets. Zoals het Songfestival. Maar dan lees ik later een goed stuk over de politieke spanningen rond de deelname van Israël, en weet ik in een keer weer waar het echt om draaide. Niet wie precies van welk land douze points kreeg, wel wat de maatschappelijke betekenis is van zo’n enorm evenement, wat dat zegt over de tijd waarin we leven én hoe ik me daar eigenlijk toe verhoud.